Skip directly to content

Mahler, Schönberg, Freud & de psychoanalyse

Datum: do, 02/20/2014 - 17:44

Het Symfonie Orkest van het Koninklijk Conservatorium Den Haag en Codarts Rotterdam speelt van 28 februari t/m 2 maart 2014 de Tiende Symfonie van Gustav Mahler en Erwartung van Arnold Schönberg (in Den Haag, Rotterdam, en Amsterdam). Beide componisten kunnen in verband worden gebracht met Freud en de psychoanalyse.

Symfonieorkest Codarts en Koninklijk Conservatorium. Foto Berbera van den Hoek.

Gustav Mahler maakte op 26 augustus 1910 een lange wandeling met Sigmund Freud. Hij vroeg de psychoanalyticus om hulp vanwege het stukgelopen huwelijk met zijn vrouw, Alma. Freud was op dat moment met vakantie in Leiden en had Mahler uitgenodigd daarheen te komen. Het gesprek vindt zijn weerslag in Mahlers Tiende Symfonie, waarin hij zijn wanhoop over de situatie, de angst dat Alma hem zou verlaten, heeft verwerkt.

Gustav Mahler (links) en Sigmund Freud

Het werd in feite Mahlers laatste hartenkreet. Door zijn vroegtijdige overlijden, in 1911, bleef de Tiende Symfonie onvoltooid. Het werk, met name de orkestratie, is door verscheidene anderen afgerond. De meest geaccepteerde versies zijn die van de hand van Deryck Cooke. Voor het onderhavige project is gekozen voor de zelden uitgevoerde versie van de Zwitsers-Russische dirigent Rudolf Barshai, uit 2000. 

In dezelfde periode waarin Mahler aan zijn Tiende Symfonie werkte, schreef Arnold Schönberg het monodrama Erwartung voor sopraan en orkest (1909). Hij wilde een manier vinden om de veelheid aan tegenstrijdige gevoelens die gelijktijdig in het onderbewustzijn kunnen ontstaan, uit te drukken. De keuze voor librettiste Marie Pappenheim is niet vreemd. Uit haar tekst blijkt dat zij bekend was met de toenmalige psychologische en psychoanalytische inzichten, én met Schönbergs interesse daarvoor. De monoloog beschrijft de gedachtegang van een vrouw die in een bos op haar geliefde wacht en er vervolgens achter komt dat hij is vermoord.

Voor meer informatie over deze componisten en de psychoanalyse, zie onderstaand de bijgevoegde teksten (pdf).

Unieke uitvoering

112 conservatoriumstudenten klassiek van het Koninklijk Conservatorium Den Haag en Codarts Rotterdam vormen van 28 februari t/m 2 maart een groots orkest om de Tiende Symfonie van Mahler en Erwartung van Schönberg uit te voeren. Een uitzonderlijke kans om dit werk van Mahler, dat vanwege de enorme bezetting niet vaak in concertzalen klinkt, live te horen. Het symfonieorkest werkt voor deze concertreeks samen met topmusici, de uit Finland afkomstige dirigente Susanna Mälkki en de wereldberoemde sopraan Jeanne-Michèle Charbonnet, die in dit programma Erwartung van Schönberg zingt. De jonge musici krijgen hiermee een kans om op het hoogste niveau te musiceren. 

Concertdata

28 februari, 20.15 uur – Dr Anton Philipszaal, Den Haag
(dirigent: Susanna Mälkki)
www.philipszaal.nl
1 maart, 20.15 uur – de Doelen, Rotterdam
(dirigent: Susanna Mälkki)
www.dedoelen.nl
2 maart, 15.00 uur – Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam
(dirigent: Cristiaan Karlsen)
www.muziekgebouw.nl

Voor meer informatie:

Koninklijk Conservatorium Den Haag of Codarts Rotterdam